Κριτικές

Αθηνά Σχινά - Η άλλη θέαση του κόσμου (1995)

Υπάρχουν πράγματα που για να τα γνωρίσει κανείς πρέπει να ταξιδέψει. Να αναζητήσει νέους κόσμους, καινούριες εμπειρίες, εμπλουτίζοντας τα βιώματά του. Υπάρχουν όμως κι' άλλες, εσωτερικές διαδρομές, που μπορεί να διανύσει κανείς. Όσο για τις αποστάσεις και το βάθος των εντυπώσεων, αυτά εναπόκεινται στον τρόπο που εισπράττονται και αφομοιώνονται μικρά ή μεγάλα γεγονότα, καθώς η μνήμη τα διαμορφώνει με δικά της παραστατικά, μέσα από τα αποτυπώματα που πάνω τους αφήνει ο χρόνος.

Και τα πιο σύνθετα ωστόσο πράγματα, μπορούν να ειπωθούν με εικόνες απλές, περιεκτικές. Το ζητούμενο είναι οι ποιότητες της μετάδοσης τους στο βλέμμα. Τι μένει και τη ξεφεύγει από το κοίταγμά μας. Πόσο μας έλκει, μας κρατά μια εικόνα, με τα επίπεδά της, με τα ιδιαίτερα γνωρίσματά της, με τους κόσμους που μας αποκαλύπτει, με τα αινίγματα που προβάλλει.

Η Φωτίκα Καρδούλη είναι μια ζωγράφος, που χρόνια γνωρίζουν το έργο της, κυρίως όσοι την ξέρουν. Η ίδια, ποτέ δεν θέλησε να δημοσιοποιήσει τις εικαστικές της διαδρομές, απλώς για να εντυπωσιάσει. Εξέθετε πάντοτε, όταν έκρινε η ίδια ότι εκφραστικά αυτό της ήταν αναγκαίο, μολονότι η σχεδιαστική της ευχέρεια και η χρωματική αισθαντικότητα των μορφών της, από νωρίς είχαν επισημανθεί.

Η Φωτίκα Καρδούλη μέσα από τα έργα της ταξιδεύει στον εσωτερικό βιότοπο της καθημερινότητας. Τα θέματά της διατυπώνονται με ευκρίνεια, χωρίς η ζωγράφος να επαφίεται στην ασφάλεια της ρεαλιστικής απόδοσης της φόρμας. Κι όταν ακόμη την χρησιμοποιεί, οδηγεί το βλέμμα πίσω από το προπέτασμα της όποιας πραγματογνωστικής αναφοράς. Την ενδιαφέρει πρώτιστα να δώσει το κλίμα και την ατμόσφαιρα μιας κατάστασης, τις εντάσεις και την ιδιαιτερότητα της μοναδικότητάς της.

«Νεκρές» ή «ζωντανές» φύσεις, όροι λίγο ως πολύ ξεπερασμένοι, δίνουν ωστόσο την κατεύθυνση - σ' ένα μέτρο τουλάχιστον - των αναζητήσεών της. Αυτό σημαίνει ότι δεν ενδιαφέρει τη ζωγράφο το θέμα, αλλά ο τρόπος που κάθε φορά αναδεικνύεται ο μικρόκοσμος της σιωπής, ο οποίος κρύβεται πίσω από τα επιφαινόμενα προσχήματα.

Οι θέσεις των αντικειμένων που επιλέγει να ζωγραφίσει, η διάταξή τους στο χώρο, οι χρωματικοί τους τόνοι και οι αρμονικές αντιπαραθέσεις που αναπτύσσονται, ανάμεσα στα μεγέθη, στα σχήματα, στους όγκους, στις ιδιοτυπίες κυρίως της πλαστικότητάς τους, στο φως επίσης, στις διαβαθμιζόμενές του επιφάνειες και στο βάθος πεδίου, μεταφέρουν στον θεατή τις ισορροπίες και τα παράδοξα μιας συμβατικής ή τυχαίας συναρμογής στοιχείων της καθημερινότητας. Θα λέγαμε πως η Φωτίκα Καρδούλη ζωγραφίζει την χαμηλότονη συνομιλία μιας απροσδόκητης συντροφικότητας αντικείμενων ή μορφικών σχηματισμών στον χώρο και μέσα στο φως. Στο φως που απαυγάζει λάμψεις ή θολώνει, εξαιτίας της επεξεργασμένης υφής της ματιέρας. Στο φως που αγκαλιάζει τα αντικείμενα εσωτερικού χώρου και σε 'κείνο που εκλύεται μέσα από την υποβλητική παρουσία της κάθε φόρμας.

Η ζωγράφος, συνήθως, στις φόρμες της δίνει μια συμβολικά προσωποποιημένη διάσταση, μολονότι αξιοποιεί τα ρεαλιστικά στοιχεία της αληθοφάνειας. Αγγεία διαφόρων μεγεθών και σχημάτων, ποτήρια, δοχεία, φρούτα, κανάτες, αποδίδονται παρατακτικά ή συντακτικά, σαν μια ανθρώπινη ομήγυρη.

Συνομιλίες και ψίθυροι, χρωματικοί τόνοι και σκιές, μεταφέρουν μιά οικειότητα και παράλληλα μνημειώνουν το τυχαίο ή την πολυτιμότητα του ασήμαντου, την φαντασμογορία του ταπεινού. Οι υπαιθριστικές συνθέσεις πάλι, μεταφέρουν στον θεατή τα βλέμματα που θα μπορούσε να είχε εκείνος περισυλλέξει από μια διαδρομή ανάμεσα στις εποχές, στις αλλαγές του χρόνου, στις μεταμορφώσεις που επιφέρει η κλιμακούμενη ένταση του πολιορκητικού φωτός, μέχρι τη δύση του.

Ανέφερα προηγουμένως τις συμβολικές προσωποποιήσεις που έχει την τάση να δημιουργεί με τις μορφές της η Φωτίκα Καρδούλη. Μέσα από αυτό το πλαίσιο, μπορεί κανείς να προσεγγίσει και τις «κούκλες» της, τα χαρακτηριστικά της ανδρείκελα που στέκονται στωικά δίπλα σε γωνιές, κοντά σε ανοίγματα παραθύρων, έτοιμα να δραπετεύσουν. Αυτά τα ανδρείκελα συμπυκνώνουν όλην την τρυφερότητα, την θλίψη και την μοναξιά, όλην την παράδοξη γοητεία και κυρίως την μελαγχολία που κρύβεται στην ματαιότητα της ζωής.

Η Φωτίκα Καρδούλη μέσα από την ενδοστρέφεια που φανερώνουν αυτά της τα ταξίδια του βλέμματος, μας μεταδίδει πίστη και ελπίδα στις αξίες της ζωής, στην καθαρότητα και την ειλικρίνεια του ψυχισμού, με τον οποίο φορτίζει άλλωστε τις μορφές και τα θέματά της. Πάνω απ' όλα, μας μεταδίδει την ευαισθησία της, υποδεικνύοντάς μας, πως και τα πιο σπουδαία πράγματα μπορούν να φανερωθούν στις λεπτομέρειες, με τρόπο απλό, απέριττο, με τρόπο που υπαγορεύει σιωπή.

Αθηνά Σχινά

Τα ζωγραφικά έργα που βρίσκονται σε αυτήν την ιστοσελίδα αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία της κ. Φωτίκας Καρδούλη. Απαγορεύεται η αντιγραφή η αναπαραγωγή και η αναδημοσίευση των εν λόγω έργων αν δεν προηγηθεί η συγκατάθεσή της.

www.fotikakardouli.gr